De Zeelandbrug is een icoon van de Provincie Zeeland. Niet alleen verbindt de brug de eilanden Schouwen-Duiveland en Noord-Beveland, het is in de loop der jaren een kritische verbinding geworden op economisch en sociaal vlak. Mede daarom is de Provincie er veel aan gelegen om de brug in goede staat te houden.
Na een eerdere proeftuin rondom de bewegende delen van de brug, is de Provincie vorig jaar gestart met een nieuw project waarin ze de betonnen constructie onder de loep nemen. Met een brug die bestaat uit maar liefst 54 bogen die ieder 95 meter overspannen, is het cruciaal om te weten in welke staat het beton zich bevindt. Steven Mookhoek van de Provincie Zeeland en Floris Besseling van Witteveen+Bos vertellen hoe dat zit.
Steven Mookhoek
Theorie vs. praktijk
Voor het ontwerp van de Zeelandbrug in de beginjaren ’60 zijn diverse berekeningen gemaakt in relatie tot de veiligheid en betrouwbaarheid van de brug. Maar hoe accuraat zijn die nog? Die vraag hopen de partners van het project samen te beantwoorden. Steven Mookhoek is kwartiermaker vervanging en innovatie bij de Provincie en vertelt: “Theoretische modellen geven een algemeen beeld van de brug. Maar bij zo’n groot en complex object als de Zeelandbrug, is dat beeld altijd versimpeld. Nu de restlevensduur richting het einde loopt, is het voor ons belangrijk om de staat van alle onderdelen nauwkeurig in kaart te brengen.”
Floris Besseling
Dat doet de Provincie echter niet alleen. Ook de TU Delft, Witteveen+Bos,HZ University en World Class Maintenance zijn bij het project betrokken. Floris Besseling is specialist mechanica en dynamica van constructies bij Witteveen+Bos en promovendus bij de TU Delft, en werkt vanuit beide rollen mee. Hij vertelt hoe ze de restlevensduur gaan bepalen: “We willen achterhalen hoe de brug krachten in de constructie afdraagt en welke mate van spreiding hierin optreedt. Daarnaast proberen we zwakke plekken te identificeren. Deze gecombineerde informatie vertelt ons namelijk in welke staat de brug verkeert en welke plekken waarschijnlijk het meest kritisch zijn. Door de huidige gegevens vervolgens te vergelijken met computermodellen, ontdekken we of de gemaakte inschatting over de staat van de brugconstructie klopt.”
Nachtwerk
Dat is een kwestie van een paar metingen doen, toch? Zo simpel is het niet. Steven vertelt: “De momenten waarop we kunnen meten zijn beperkt. De brug moet hiervoor namelijk dicht zijn. Omdat een sluiting op veel Zeeuwen impact heeft, doen we dit niet zomaar. Daarom plannen we het tegelijk met regulier onderhoud, dat één keer per maand ’s nachts plaatsvindt. Dat vraagt om duidelijke veiligheidsprotocollen en een goede voorbereiding van het team, zodat we in een tijdslot van 22.00 tot 5.00 uur de benodigde metingen uit kunnen voeren.”
In de nacht van 3 op 4 maart 2025 vond de eerste meetronde plaats. Met een team van circa 20 mensen zijn 2 vrachtwagens van elk 50 ton de brug op gestuurd. Floris vertelt: “We hebben data verzameld over het last-vervormingsgedrag van de brug. Dat hebben we gedaan door de vervormingen van de brug te meten onder verschillende samengestelde belastingcombinaties van de vrachtwagens. Met verschillende meettechnieken verzamelden we gegevens over doorbuigingen, verdraaiingen, en bewegingen van voegen. Zo brengen we in beeld welke krachten hier plaatsvinden.”
Diepteanalyse
Momenteel zijn de partijen bezig met het analyseren van de data. Het doel is om te bepalen welke brugdelen in een later stadium structureel gemonitord gaan worden. Steven: “We zijn nu op iets grotere schaal aan het screenen welke brugdelen belangrijk zijn om te monitoren. Bijvoorbeeld delen waar de slijtage groter of kleiner is dan verwacht. Daarnaast willen we enkele delen aanwijzen die zich juist wel gedragen zoals verwacht. Die fungeren dan als controlegroep.”
Op de geselecteerde delen zet het project vervolgens de capaciteit en middelen in. Een bewuste keuze, vertelt Floris: “Het is tegenwoordig heel makkelijk om alles vol te hangen met sensoren. Maar daarmee verzamel je ook veel data die je niet gebruikt. Wij willen heel gericht meten, zodat we alleen de data binnenkrijgen die we nodig hebben voor de analyses. Zo kunnen we daar volledig op focussen.”
Onderling vertrouwen
In het project werken de verschillende partijen samen aan open innovatie. Hoe ervaren ze deze samenwerking? Floris: “Het werken met de Provincie Zeeland is heel bijzonder, in de positiefste zin van het woord. Iedereen is enorm toegewijd. Tijdens de metingen was iedereen bijna de hele nacht aanwezig, ondanks drukke agenda’s. Daarnaast vind ik de manier waarop ze zo’n project aanpakken – terwijl de uitkomst onzeker is – echt prijzenswaardig. Ze zijn niet alleen opdrachtgever, maar ook een fijne partner.”
Ook in de manier waarop ze het project aanpakken, vinden de partijen elkaar. Steven: “Tijdens de selectiefase hebben we samen met World Class Maintenance gezocht naar partners met dezelfde visie, omdat dat voor ons de basis is voor vertrouwen. Daarnaast was het belangrijk om de juiste competenties en expertises aan boord te krijgen. Voor mijn gevoel is dat gelukt. We zitten samen op één lijn, en dat geeft energie.”
Toekomst
Met het project doen de partijen niet alleen kennis op voor zichzelf, maar ook voor andere kunstwerken in Nederland. Thijs Verbeek begeleidt de proeftuin vanuit World Class Maintenance en vertelt hoe deze kennisdeling plaatsvindt: “Wat we leren in de Zeelandbrug, kunnen we straks gaan toepassen bij andere bruggen en tunnels. De Zeelandbrug is namelijk niet het enige infra-object dat het einde van de levensduur nadert. Door onze kennis beschikbaar te stellen, kunnen andere partijen hiervan leren.”
Hier komt het promotieonderzoek van Floris bovendien van pas. Hij vertelt: “Door wetenschappelijk onderzoek te combineren met de praktijk, ontstaat een groter plaatje het optimaal inzetten van metingen en monitoring om de staat van onze infra objecten beter te kunnen inschatten. Daarover probeer ik een paraplu te definiëren, zodat we in Nederland zo optimaal mogelijk gebruik kunnen blijven maken van wat we al hebben staan. Ik vind het geweldig om daaraan mee te kunnen werken.”
Wil je meer weten over de proeftuin aan de Zeelandbrug? Neem contact op met Thijs via tv@worldclassmaintenance.com .